استاندارد ISO/IEC 17025 و اهمیت آزمایشگاه کالیبراسیون معتبر

وقتی یک فشارسنج، دماسنج یا دتکتور گاز «کالیبره» اعلام می‌شود، پرسش مهم این است: چه کسی، با چه تجهیزاتی و بر اساس چه روشی آن را کالیبره کرده است؟ استاندارد ISO/IEC 17025 دقیقاً برای پاسخ به همین پرسش تدوین شده است. در این مقاله توضیح می‌دهیم این استاندارد چیست و چرا انتخاب آزمایشگاه دارای تأیید صلاحیت برای صنایع اهمیت دارد.

ISO/IEC 17025 چیست؟

ISO/IEC 17025 استاندارد بین‌المللی «الزامات عمومی برای صلاحیت آزمایشگاه‌های آزمون و کالیبراسیون» است. برخلاف ISO 9001 که بر سیستم مدیریت کیفیت سازمان تمرکز دارد، ISO/IEC 17025 علاوه بر سیستم مدیریت، صلاحیت فنی آزمایشگاه را هم ارزیابی می‌کند؛ یعنی اینکه آیا آزمایشگاه می‌تواند نتایج معتبر و قابل‌اتکا تولید کند یا خیر. ویرایش فعلی این استاندارد در سال ۲۰۱۷ منتشر شده است.

مهم‌ترین الزامات استاندارد

• بی‌طرفی و محرمانگی: آزمایشگاه باید ریسک‌های بی‌طرفی را شناسایی و مدیریت کند و اطلاعات مشتری را محرمانه نگه دارد.
• صلاحیت کارکنان: افراد برای هر فعالیت آموزش دیده، ارزیابی و مجاز شده باشند.
• تجهیزات و شرایط محیطی: تجهیزات مرجع کالیبره و کنترل شوند و شرایط محیطی مانند دما و رطوبت پایش شود.
• قابلیت ردیابی اندازه‌گیری (Traceability): نتایج باید از طریق زنجیره‌ای پیوسته از کالیبراسیون‌ها به استانداردهای ملی یا بین‌المللی برسند.
• روش‌های اجرایی معتبر: روش‌های کالیبراسیون مستند و صحه‌گذاری‌شده باشند.
• عدم قطعیت اندازه‌گیری: آزمایشگاه باید عدم قطعیت نتایج خود را برآورد و گزارش کند.
• تضمین اعتبار نتایج: از طریق کنترل‌های داخلی و مقایسات بین‌آزمایشگاهی.

گواهینامه ISO یا تأیید صلاحیت؟

در عمل دو مفهوم وجود دارد که گاهی اشتباه گرفته می‌شوند. «تأیید صلاحیت» (Accreditation) توسط نهاد ملی اعتباردهی انجام می‌شود که صلاحیت فنی آزمایشگاه را برای یک دامنه مشخص از کالیبراسیون‌ها ارزیابی و تأیید می‌کند. در ایران این نقش بر عهده مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران (NACI) است. هنگام انتخاب آزمایشگاه، همیشه بپرسید آیا کمیت و محدوده موردنظر شما در دامنه تأیید صلاحیت آزمایشگاه قرار دارد یا خیر.

چرا برای صنایع اهمیت دارد؟

• ایمنی: در تجهیزاتی مانند دتکتورهای گاز، فشارسنج‌ها و شیرهای اطمینان، خطای اندازه‌گیری می‌تواند به حادثه منجر شود.
• کیفیت محصول: کنترل فرایند بدون اندازه‌گیری دقیق ممکن نیست.
• ممیزی‌ها و الزامات کارفرما: بسیاری از کارفرمایان صنعتی و ممیزان سیستم‌های مدیریت، سوابق کالیبراسیون قابل ردیابی را مطالبه می‌کنند.
• کاهش هزینه: کالیبراسیون معتبر از دورریز، دوباره‌کاری و توقف‌های غیرضروری جلوگیری می‌کند.

آزمایشگاه کالیبراسیون فلاح سنجش تجهیز جنوب

آزمایشگاه کالیبراسیون فلاح سنجش تجهیز جنوب از مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران گواهینامه تأیید صلاحیت با شماره NACI/Lab/2549 را بر اساس الزامات استاندارد ISO/IEC 17025:2017 دریافت کرده است. اعتبار این گواهینامه تا بهمن ۱۴۰۶ است و دامنه کاربردی آن در پیوست گواهی مشخص شده است. برای اطلاع از امکان کالیبراسیون تجهیزات خود به صفحه خدمات کالیبراسیون مراجعه کنید یا با ما تماس بگیرید.